महाराष्ट्र पशुधन विकास विभाग (Maharashtra Pashudhan Vikas Vibhag) पशुसंवर्धनासाठी एक प्रमुख विभाग आहे. याचा उद्देश पशुधन उत्पादकता वाढवणे, पशुपालकांना मदत करणे आणि पशुधन व्यवस्थापनात सुधारणा करणे आहे. पशुसंवर्धन विभाग राज्यात पशुधनाच्या संगोपन, संवर्धन आणि विकासासाठी विभाग जबाबदार आहे. 

विभागाचे कार्य:

• पशुधन विकास:
  पशुधन उत्पादकता वाढवणे, पशुपालकांना मार्गदर्शन करणे आणि पशुधन व्यवस्थापनात सुधारणा करणे.

• पशु आरोग्य:
  जनावरांच्या आरोग्याची काळजी घेणे, रोगांवर नियंत्रण ठेवणे आणि पशुवैद्यकीय सेवा पुरवणे.

• पशु पैदास:
  देशी जातींचे संवर्धन करणे आणि आधुनिक पैदास तंत्रज्ञान वापरणे.

• दुग्ध व्यवसाय विकास:
  दुग्ध उत्पादनात वाढ करणे आणि दुग्धव्यवसाय विकासाला प्रोत्साहन देणे.

• योजना आणि कार्यक्रम:
  पशुपालकांसाठी विविध योजना आणि कार्यक्रम राबवणे, जसे की वैरण विकास, कुक्कुट विकास, इत्यादी. 

• पशुधन गणना:
  पशुधनाची गणना करणे आणि माहिती गोळा करणे.

• पशुधन व्यवस्थापन:
  पशुधनाची नोंदणी, ओळख आणि व्यवस्थापन करणे.

• पशुधन बाजार:
  पशुधन बाजाराचे व्यवस्थापन आणि विकास करणे. 

विभागाचे उद्दिष्ट:

ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना देणे, पशुपालकांची आर्थिक स्थिती सुधारणे, पशुधन उत्पादनात वाढ करणे, पशुधन व्यवस्थापनात सुधारणा करणे, जनावरांचे आरोग्य आणि कल्याण सुधारणे.

विभागाचे कामकाज:

विभाग पशुधन विकास योजना आणि कार्यक्रम राबवतो, पशुपालकांना मार्गदर्शन आणि मदत पुरवतो, पशुवैद्यकीय सेवा पुरवतो, पशुधन उत्पादनाचे व्यवस्थापन करतो, पशुधन बाजारपेठेचे व्यवस्थापन करतो.

संबंधित संस्था:

महाराष्ट्र पशुधन विकास मंडळ, महाराष्ट्र पशु व मत्स्यविज्ञान विद्यापीठ, महाराष्ट्र राज्य पशुवैद्यकीय परिषद, पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी महाराष्ट्र मेंढी व शेळी विकास महामंडळ.