समाज कल्याण विभाग

महाराष्ट्र शासनाचा समाज कल्याण विभाग (Social Welfare Department) मागासलेल्या व दुर्बळ घटकांच्या सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी विविध योजना राबवतो. या विभागात अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, इतर मागासलेले वर्ग (OBC), विशेष मागासलेले वर्ग, अपंग आणि महिला व बालकांचा समावेश होतो. 

विभागाचे मुख्य कार्ये:

• मागासलेल्या व दुर्बळ घटकांना सामाजिक न्याय मिळवून देणे:
  समाज कल्याण विभाग मागासलेल्या आणि दुर्बळ घटकांना शिक्षण, रोजगार आणि सामाजिक सुरक्षा यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये समान संधी मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करतो. 

• विविध कल्याणकारी योजनांची अंमलबजावणी करणे:
  हा विभाग विविध कल्याणकारी योजना राबवतो, ज्यामध्ये शिष्यवृत्ती, वसतिगृह, आर्थिक सहाय्य, आणि इतर योजनांचा समावेश आहे. 

• मागासलेल्या व दुर्बळ घटकांच्या विकासासाठी मार्गदर्शन करणे:
  समाज कल्याण विभाग मागासलेल्या व दुर्बळ घटकांना योजना आणि सुविधांची माहिती पुरवतो आणि त्यांच्या विकासासाठी मार्गदर्शन करतो. 

• सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण:
  सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण विभाग (Department of Social Justice and Empowerment) समाजातील वंचित आणि उपेक्षित घटकांना मदत करण्यासाठी विविध उपक्रम राबवतो. 

विभागाद्वारे राबविण्यात येणाऱ्या काही प्रमुख योजना:

• शिष्यवृत्ती योजना:
  मागासलेल्या आणि दुर्बळ विद्यार्थ्यांना शिक्षण घेण्यासाठी शिष्यवृत्ती दिली जाते. 

• वसतिगृह योजना:
  ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना वसतिगृहांमध्ये राहण्याची सोय उपलब्ध करून दिली जाते. 

• आर्थिक सहाय्य योजना:
  मागासलेल्या आणि दुर्बळ कुटुंबांना आर्थिक सहाय्य दिले जाते. 

• रोजगार योजना:
  मागासलेल्या आणि दुर्बळ लोकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जातात. 

• सामाजिक सुरक्षा योजना:
  वृद्धांना आणि अपंग लोकांना सामाजिक सुरक्षा दिली जाते. 

विभागाचे उद्दिष्ट:

समाज कल्याण विभाग समाजातील सर्व घटकांना समान संधी आणि सामाजिक न्याय मिळवून देण्यासाठी काम करतो. या विभागात मागासलेल्या आणि दुर्बळ घटकांना सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक विकास साधता यावा यासाठी प्रयत्न केले जातात. 

अधिक माहिती:

• जिल्हा समाजकल्याण अधिकारी (District Social Welfare Officer):
  प्रत्येक जिल्ह्यात जिल्हा समाजकल्याण अधिकारी असतो, जो समाज कल्याण विभागाच्या योजना आणि उपक्रमांची अंमलबजावणी करतो. 

• सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग:
  महाराष्ट्र शासनाचा सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग (SJSA) मागासलेल्या आणि दुर्बळ घटकांच्या विकासासाठी विविध योजना आणि उपक्रम राबवतो. 

• महाराष्ट्र शासन:
  महाराष्ट्र शासनाने समाज कल्याण विभागाची स्थापना केली आहे, जेणेकरून मागासलेल्या आणि दुर्बळ घटकांना मदत करता येईल. 

• सामाजिक न्याय मंत्रालय:
  भारत सरकारचे सामाजिक न्याय मंत्रालय (Ministry of Social Justice and Empowerment) सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण यासाठी काम करते.